GRADJA SIGE - SPELEOLOŠKI ODSEK BEOGRADA
speleološki odsek beograda razno kursevi linkovi doga?aji akcije naslovna

gradja sige



Sige mogu biti izgrađene od različitih minerala, odnosno različiti minerali mogu graditi isti tip siga.

Broj poznatih pećinskih minerala u svetu stalno raste. Od oko 45 pećinskih minerala poznatih 1900. godine, njihov je broj porastao na čak 255, što se najbolje vidi u poslednjem izdanju knjige Cave Minerals (Hill and Forti, 1997). Neki od tih minerala prvi put su nađeni upravo u pećinama, a 8 ih nije nađeno do sada nige drugde.

Najzastupljeniji pećinski minerali u našim pećinama su:

kalcijum karbonat, CaCO3; aragonit, CaCO3 i led, H2O

Retki pećinski minerali koji su :

karbonat-hidroksilapatit, Ca3(PO4,CO3)3(OH); hijalit, SiO2 x nH2O i gips, CaSO4x2H2O

U drugim zemljama česti su i neki drugi minerali, kao npr. gips (koji je kod nas redak) u krškim terenima izgrađenim od gipsnih stena, opal, SiO2 x nH2O, u pećinama nastalim u vulkanskim stenama.


Kalcijum karbonat, CaCO3, heksagonski (trigonski)

Kalcijum karbonat je osnovni mineral krečnjačkih stena i najčešći je pećinski mineral. Ime mu potiče od grčke reči kallos — lip, iz koje su kasnije izvedeni latinski nazivi calx i calcic. Po najistaknutijem svojstvu ovoga minerala, njegovoj savršenoj kalavosti, izveden je stari germanski naziv Kalkspat, koji se i danas koristi u nemačkom jeziku. Naziv kalcit (kalcijum karbonat) uveden je 1845. godine.

Kristali kalcita jedinstveni su po bogatstvu kristalnih formi, čijih je kombinacija do sada poznato preko 2500. Najučestaliji su romboedarski i skalenoedarski kristali, koji mogu biti od mikroskopskih dimenzija pa do decimetarski velikih kristala. Na bezbojnim prozirnim kalotinama kristala kalcita s Islanda, Danac Berthelsen opisao je 1669. godine neobično svojstvo prelamanja svetlosti, pri čemu se zrak svetlosti koji prolazi kroz kalcit lomi u dva zraka pa se predmet gledan kroz prozirni kristal vidi dvostruko. Prema tom svojstvu takve kalotine kristala kalcita nazivaju još i islandski dvolomac. Prema Mohsovoj skali tvrdoće (od 1 do 10) kalcit ima tvrdoću 3, što znači da je u odnosu na druge minerale relativno mekan. Zbog primesa i nečistoće kalcit je u pećinama često različito obojen.



Aragonit, CaCO3 rompski

Aragonit je nakon kalcijum karbonata drugi najčešći pećinski mineral. Ime je dobio prema španskoj provinciji Aragoniji u kojoj se mogu naći lepo razvijeni kristali ovoga minerala. Istog je hemijskog sastava kao i kalcit, ali kristalizuje u rompskom kristalnom sastavu. Pod atmosferskim pritiskom manje je stabilan od kalcita, pa se stoga i ređe sačuva.

Aragonit se gotovo uvek javlja u igličastim ili stupičastim kristalima. Za razliku od kalcita obično je beo, a vrlo je retko obojen u zeleno zbog prisustva minerala bakra, kao npr. u nekim pećinama južne Francuske.



Karbonat-hidroksilapatit, Ca3(PO4,CO3)3(OH)

Karbonat-hidroksilapatit jedan je od najčešćih fosfatnih pećinskih minerala. Pojavljuje se u obliku glatkih do hrapavih svetlo do tamnosmeđih prevlaka na tavanicama ili na zidovima, ispod kolonija slepih miševa, učestvuje i u građi različitih vrsta siga kojima onda, zbog prisustva organske supstance, daje tamnosmeđu do crnu boju.

Nastaje u kontaktu fosfatnih otopina s krečnjakom ili karbonatnim sigama, ili reakcijom kalcijum fosfata iz kostiju ili drugoga organskoga materijala s kalcijum hidrokarbonatom.

kontakt

Zmaja od Noćaja 9
11000 Beograd, Srbija

Tel: +381 63 350 823
FAX: +381 11 234 98 57

E-mail:
sob@sob.rs

WEB:
www.sob.rs